Wiskoza to włókno celulozowe pochodzenia roślinnego, ale wytwarzane w procesie chemicznym. Dlatego zalicza się ją do włókien sztucznych regenerowanych, a nie do włókien naturalnych takich jak bawełna czy len. Jest miękka, przewiewna i chłonna, lecz wymaga delikatnej pielęgnacji, szczególnie gdy jest mokra.
Jak powstaje wiskoza?
Surowcem do produkcji wiskozy jest celuloza pozyskiwana z drewna, między innymi sosny, świerka lub buka. Celuloza zostaje rozpuszczona i poddana działaniu środków chemicznych, a następnie z powstałej masy formuje się włókna. W klasycznym procesie wykorzystuje się między innymi ług sodowy i kąpiel kwasową.
Włókno regenerowane oznacza materiał otrzymany z naturalnego surowca, który został przetworzony do postaci włókna za pomocą procesu technologicznego. Wiskoza różni się więc od poliestru, ponieważ nie powstaje z syntetycznych polimerów, lecz z celulozy. Nie jest jednak włóknem naturalnym w ścisłym znaczeniu, ponieważ drewno nie trafia bezpośrednio do przędzy. Na metkach i w opisach materiałów można spotkać także nazwę rayon, używaną jako określenie wiskozy lub zbliżonych włókien celulozowych.
Wiskoza a bawełna i poliester
Wiskoza łączy część cech kojarzonych z włóknami naturalnymi z łatwością formowania typową dla materiałów produkowanych przemysłowo. W porównaniu z bawełną zwykle lepiej układa się na sylwetce i daje bardziej lejący efekt. Poliester jest z kolei mniej chłonny i zazwyczaj bardziej odporny na gniecenie, ale może zapewniać słabszą wymianę powietrza.
| Cecha | Wiskoza | Bawełna | Poliester |
|---|---|---|---|
| Oddychalność | Wysoka | Wysoka | Zwykle niższa |
| Chłonność | Wysoka | Wysoka | Niska |
| Podatność na gniecenie | Średnia, zależna od splotu | Średnia lub wysoka | Niska |
| Trwałość | Dobra w stanie suchym, niższa na mokro | Dobra, zależna od rodzaju tkaniny | Zwykle wysoka |
Jakie właściwości ma wiskoza?
Wiskoza jest miękka i przyjemna w dotyku. Dobrze pochłania wilgoć, dlatego ubrania z niej wykonane mogą sprawdzać się podczas ciepłych dni. Materiał nie przylega do skóry tak jak część tkanin o niskiej chłonności, a jego chłodny chwyt i płynne układanie często wykorzystuje się w sukienkach, bluzkach, spódnicach oraz podszewkach.
Jej właściwości zależą także od rodzaju wyrobu. Tkanina wiskozowa powstaje z nitek przeplatanych w uporządkowany sposób i zwykle nie rozciąga się znacząco. Dzianina wiskozowa ma strukturę oczek, dzięki czemu jest bardziej elastyczna i może dopasowywać się do ciała. Domieszka elastanu zwiększa rozciągliwość jeszcze bardziej, natomiast poliester może poprawić odporność na gniecenie i przyspieszyć schnięcie.
Do najważniejszych zalet i ograniczeń wiskozy należą:
- Miękkość – materiał jest delikatny dla skóry i dobrze układa się w fałdy.
- Przewiewność – sprawdza się w lekkiej odzieży, zwłaszcza w cieplejszych miesiącach.
- Higroskopijność – włókna pochłaniają wilgoć, choć tempo schnięcia zależy od grubości i konstrukcji materiału.
- Podatność na gniecenie – wiskoza gniecie się mniej niż len, ale nie jest materiałem całkowicie niegniotącym się jak poliester.
- Mniejsza wytrzymałość na mokro – wilgotne włókna łatwiej rozciągnąć, przetrzeć lub uszkodzić mechanicznie.
Wiskoza może mieć matowe albo lekko połyskujące wykończenie. Cienka tkanina jest często zwiewna i lejąca, natomiast grubsza dzianina nadaje się na bluzki, sukienki czy lekkie swetry. Sam napis „wiskoza” na metce nie określa więc całego charakteru ubrania. Liczą się również splot, gramatura i ewentualne domieszki.
Jak prać i prasować wiskozę?
Najważniejsza zasada brzmi: zawsze sprawdź oznaczenia na metce, ponieważ sposób pielęgnacji zależy od konkretnej konstrukcji ubrania. Wiskozę należy traktować ostrożnie przede wszystkim wtedy, gdy jest wilgotna. Nie wykręcaj jej i nie szoruj, ponieważ może się rozciągnąć albo uszkodzić.
Podczas pielęgnacji przydadzą się następujące zasady:
- Pranie – wybierz program delikatny i temperaturę 30–40°C, o ile metka nie wskazuje inaczej.
- Środek piorący – używaj detergentu przeznaczonego do delikatnych tkanin.
- Wirowanie – ustaw niskie obroty i nie wykręcaj ubrania ręcznie.
- Suszenie – susz większe lub cięższe rzeczy na płasko, aby mokry materiał nie rozciągnął się pod własnym ciężarem.
- Prasowanie – prasuj na lewej stronie, w niskiej temperaturze, najlepiej przez cienką ściereczkę.
- Przechowywanie – dzianiny wiskozowe przechowuj złożone, a nie na wieszaku, jeśli łatwo tracą kształt.
Jeżeli ubranie jest tylko lekko pogniecione, może wystarczyć para z parownicy. Mokrej wiskozy nie należy jednak intensywnie naciągać podczas wygładzania. Po wyschnięciu włókna odzyskują większą odporność, ale nadal najlepiej stosować temperaturę i sposób prasowania wskazane przez producenta.
Wiskoza będzie dobrym wyborem, gdy zależy Ci na miękkiej, przewiewnej i chłonnej odzieży. Trzeba tylko zaakceptować, że wymaga łagodniejszego prania niż poliester, a jej zachowanie zależy od tego, czy kupujesz tkaninę, czy dzianinę.
